ĐOÀN THUẬN.2

ĐI DẠY
" DƯỚI BÓNG MÂY "
________________________________________________

HỒI HƯƠNG. . .

Cuối năm 1972, tôi được thuyên chuyển về Trung học Bình Tuy. Về lại quê nhà, nhưng với tôi, Bình Tuy còn nhiều điều lạ lẫm, vì tôi đã xa quê lưu lạc từ ngày bé thơ, dù có đôi lần đi về. .. . .
* Khi ổn định mọi việc, tôi về Tân Lý tìm thăm những người bạn chăn trâu đã cách xa bao năm. Thôn xóm đồng quê thay đổi quá nhiều. Anh Năm Cận cho biết nhóm bạn chăn trâu ngày nào, giờ chỉ còn lại Tư ở gần đập Đá Dựng, và Tráng ở Tân Long. Ai cũng có riêng một gia đình, nhưng Tráng Tư Thuận có chung mối tình thân, thời chăn trâu Láng Đá.

Chúng tôi thường gặp nhau tại nhà Tráng, ở Xóm Lưới, dưới chân động Tiên Sa. Một ly bia, một miếng cá đuối nướng, một điệu boléro hòa theo tiếng sóng rì rào nơi bờ cát, như gợi lại bao điều của thời thơ dại. Tư hay nhắc đến “mái ngói” của Trường Bình Tuy, ngày Tư học đệ thất, khác xa bao mái tranh lụp xụp. Chiếc áo dài trắng của nữ sinh không giống chiếc áo vá đầy bụi của chị Đỗ, dạy lớp Bỏ Túi Láng Đá. Tư cũng có một cuốn “lưu bút ngày xanh” của thời đi học, nhưng bìa là hai tấm mo cau rừng, trên khắc đầy tên bạn chăn trâu, có cả tên tôi và Tráng. Sau này, Trường Bình Tuy có thêm một dãy lầu, nhưng bốn lớp mái ngói xưa vẫn còn nguyên, như ngày mới thành lâp. Ngày ngồi trên lưng trâu, chúng tôi, đôi khi, nhìn mái ngói đỏ trên nền đá cao, nhìn những thư sinh áo trắng, thầm mơ ước được cắp sách vào Trung học Bình Tuy.

Dường như, chỉ có Tư được ngồi học trong lớp mái ngói trường Bình Tuy như ước mơ, còn bạn trong nhóm Láng Đá lưu lạc, xa dần quê hương. Riêng Tráng sớm rời Lớp học Bỏ Túi đi lính, rồi bị thương nặng, được giải ngũ trở về, tiếp tục học Lớp Tráng niên trường tư. Khi đỗ tú tài một, Tráng xin việc làm, nhưng không nơi nào nhận vì bị thương. Thấy vậy, nhiều nhà khá giả nhờ Tráng kèm tư gia, luyện thi Trung học đệ nhất cấp.

Còn tôi, ngày từ giã các bạn ra đi, chỉ mong có bằng tiểu học, nhưng nhờ nhiều người giúp đỡ, đã học đến nơi đến chốn và đi dạy ở Hà Tiên. Nơi quê hương Đông Hồ, tôi được hưởng thâm niên nước độc, chỉ chờ qua bốn năm sẽ có quyền xin về quê nhà La Gi, dạy nơi nào cũng được. Bất ngờ, Nha Trung học điều động tôi về Trung học Bình Tuy dạy Anh văn. Bất ngờ, ở chỗ dạy Anh văn không phải Việt văn, ở chỗ chưa hết thời hạn bốn năm, ở chỗ về Trung học Bình Tuy chứ không phải trường làng. .
Mới về, tôi ở nhà Ba tôi gần trường Bồ Đề Quảng Đức. Ban ngày tôi qua trường dạy vài giờ Anh văn, ban đêm tôi tham gia cours Pascal. Tại đây, thầy Nguyễn Phát Minh giới thiệu tôi với thầy Nguyễn Tấn Hưng dạy Toán, thầy Đào Văn Lộc dạy Lý, cô Trịnh thị Nghĩa dạy Sinh vật. Dần dà, chúng tôi thành nhóm thân hữu Pascal, giúp đỡ nhau trong giảng dạy cũng như ngoài cuộc sống. Khi thầy Nguyễn Tấn Hưng chuyển về Sài Gòn, Cours Pascal dừng lại, nhưng nhóm vẫn duy trì tình thân hữu mãi về sau. .

Cô Nghĩa và thầy Lộc là giáo sư tư nhân dạy giờ, chẳng những dạy ở Trung học Bình Tuy, mà còn ở nhiều tư thục trong tỉnh. Thầy Đào văn Lộc như trung tâm nối kết giáo sư cũ và mới, tư nhân và chính ngạch, trong ngành và ngoài ngành. Chính nhóm thân hữu này giúp tôi khắc phục thói xấu sống mặc cảm. Đặc biệt, cô Nghĩa thường chọc quê, gọi tôi là “anh không lời”, khi hỏi đôi điều tôi nín thinh không thể trả lời. . .
Đầu năm 1973, vì nhà Ba tôi chuẩn bị lên lầu, nên tôi thuê lại một căn nhà của thầy Lượng trong làng Thương Phế Binh, để ở tạm. Tại đây, tôi nhận ra trên Dốc Tỉnh có vài Xóm Học. Học sinh nơi xa về tỉnh học, thường xin ở nhờ nhà bà con, hay thuê tạm một phòng trống trong nhà dân. Đây không phải nhà trọ hay gác trọ, mà là một nơi ở bình thường, dưới mái nhà của phụ huynh bình thường. Đông nhất là Xóm Học Đồng Tiến quanh trường Trung học Bình Tuy và Xóm Học Đồi Sim gần Suối Đó. Vào mùa học, sau khung cửa, nghiêng nghiêng những mái đầu trên trang vở, bên ánh đèn khuya. Đôi khi, tiếng học bài theo gió ru qua bờ hoa, bay vào bao la. Vào hạ, xóm học khuất màu áo trắng, tắt ánh đèn đêm, chỉ còn trong tôi nỗi mong ngóng mùa học mới.

          Nghỉ hè, tôi tìm gặp các bác phụ huynh cao tuổi, lão ông bản địa, để hỏi han về cội nguồn của La Gi. Nhờ đó, tôi dò dẫm đi thăm những nơi tổ tiên ông bà cha mẹ chúng tôi đã từng sinh sống. Đến đâu, thấy gì, nghe gì, tôi ghi lại những điều tiêu biểu về phong cảnh, về tình làng nghĩa xóm, nơi Đất Mẹ. Cuối hạ 1974, tôi có 4 tập tùy bút Trường ca Lagi, Mái xưa, Lagi ngàn xanh, Huyền thoại Hòn Bà Núi Ông. Tôi dự định vào mùa hạ 1975, về thăm Dinh Ông, sông La Ngà, rừng La Dạ, để bổ sung cho những tập bản thảo nói trên.                                     . .

          * Nhưng cuối năm 1974, thời cuộc lắm biến động, nhiều thầy cô rời Trung học Bình Tuy, di tản khỏi La Gi. Dãy lớp học “mái ngói”, tượng trưng cho ngôi trường ngày mới thành lập, là nơi tạm trú cho người chạy loạn. Tôi trả nhà lại cho thầy Lượng dọn về nhà Ba tôi, trong tâm trạng bất an.                            .                     .
            La Gi,1975.                                                                              .
.       CÁT SỸ.                                                               .

VỀ LẠI LA GI

Xa Mẹ từ nhỏ, sống tha phương.
Đi học đi dạy tại nhiều trường.
Từ giã Hà Tiên về quê cũ.
Thầm lặng buồn vui ngày hồi hương.

Bao mùa lưu lạc sầu lê thê,
ước momg Đất Tổ được quay về,
dù ở làng chài hay xóm ruộng,
dù phải đối diện với não nề.

Ngày tôi thuyên chuyển về La Gi
Dạy Trường Công lập tỉnh Bình Tuy,
Trường tư Vinh Tân, Trường Quảng Đức.
Gặp lại bao người từng chia ly.

Đất xưa hội ngộ nhóm Tứ La,
thân hữu chăn trâu thời tuổi hoa,
cùng nhau tìm hiểu về nguồn cội
Huyền thoại Dinh Ông với Đảo Bà.

Về bên Ba Má, bên Mẹ già,
thân bằng quyến thuộc nơi quê nhà,
cùng gia đình nhỏ sống êm ấm.
Giấc mơ thơ dại như nở hoa.

La Gi, 1973
CÁT SỸ
.
tranh của Tariq Ismail Abbasi.

.

_______________________________________________________________

.
Bài trên đây được lưu lại dưới tiêu đề

*
DU TỬ
"DƯỚI BÓNG MÂY"
tg.Cát Sỹ.

ĐOÀN THUẬN 2
"tác giả tác phẩm"

TÁC GIẢ
.
CÁT SỸ

   ĐOÀN THUẬN tên thật là Trần văn Thuận, tự Cát Sỹ. Sinh năm 1943 tại Xuyên Mộc, tỉnh Bà Rịa (theo khai sanh). Thực ra, ông sinh năm Canh thìn, 1940, tại làng Tân Lý, La Gi, tỉnh Bình Thuận, trong một gia đình khá giả. Cha ông là Trần Văn Ngự, một lý trưởng của làng trong nhiều năm.
Năm 1946, Pháp chiếm nhà làm đồn Tân Lý và cha ông đã qua đời trên đường chạy giặc. Ông theo Ba Má nuôi tản cư qua những cánh rừng dọc theo bờ biển từ La Gi đến Bình Châu.
Sau 1954, gia đình ly tán, ông lưu lạc nhiều nơi, làm nhiều công việc để được đi học và đã
+ học xong tiểu học ở Bình Châu,
+ học trung học đệ nhất cấp ở Gia Định,
+ học ban tú tài ở Bà Rịa, .
+ học Đại học Văn khoa, Đại học Sư phạm ở Sài Gòn.

Năm 1963, ông dạy Văn tại trung học tư thục Thánh Tâm,Thánh Mẫu,Thủ Khoa Huân, ở Sài Gòn.
Năm 1969, ông tốt ngiệp Đại học Sư phạm Sài Gòn, ngạch Giáo sư trung học đệ nhị cấp. Ra trường ông lập gia đình với cô Phạm Thị Kim Thoa và dạy Văn tại trung học Hà Tiên, tỉnh Kiên Giang.      .
Năm 1972, ông chuyển nhiệm sở về trung học Bình Tuy dạy Anh văn và dạy thêm tại trung học tư thục Vinh Tân, Bồ đề Quảng Đức.

Sau 1975, ông được trả quyền công dân và xếp vào loại giáo viên lưu dung.dạy Văn tại trường Cấp 3 Hàm Tân, huyện Hàm Tân, tỉnh Thuận Hải .
Năm 1977,làm phó hiệu trửơng trường Cấp 3 Hàm Tân, huyện Hàm Tân, tỉnh Bình Thuận.
Năm 1994, làm hiệu trưởng Trung học Bán công Nguyễn Huệ, tại La Gi, tỉnh Bình Thuận    .

Năm 2007, ông nghỉ hưu tại Thảo Điền, Tp.Hồ Chí Minh.
.